Hoe zorgen we ervoor dat ROEF maximaal regenwater buffert en dit regenwater vervolgens ook zo efficiënt mogelijk wordt gebruikt? Zodat het groen op ROEF alleen wordt bewaterd met regenwater en daar geen kostbaar leidingwater voor nodig is? Met deze vraag startten we twee jaar geleden met de ontwikkeling van het bewateringssysteem voor ROEF. Inmiddels leerden we veel. Én ontwikkelden we veel. In dit artikel lees je hoe we gingen van sproeiers, naar beneveling, naar een steeds slimmere waterton.   

Al sinds de allereerste ROEF-daken werken we met sensoren. We plaatsen deze sensoren in het substraat in de trays met het groen op het dak. De data uit de sensoren vertellen ons wanneer het substraat droog is en de planten water nodig hebben. 

In het begin werkten we voor dat bewateren met sproeiers die we op afstand konden bedienen.  

We merkten alleen wel: die sproeiers sproeien het water over het hele dak, dus ook over de zonnepanelen. Terwijl die zonnepanelen geen water nodig hebben. Bovendien sproeiden ze veel. Meer dan het substraat vast kan houden. Aan de zijde van het dak waar de waterton staat, loopt dat water weer terug in de regenton, maar toch: zonde van al dat water. 

Gerichter bewateren 

Op zoek naar een andere oplossing vonden we benevelingsslangen. Die bleken eenvoudig monteerbaar én losmaakbaar, voor ons een vereiste. Met dit benevelingssysteem gaat het water precies naar de plek waar het nodig is. De trays waarin het groen staat op ROEF zijn ook zo ontwikkeld, dat ze zoveel mogelijk vocht vasthouden. Ook is het substraat zo samengesteld, dat het een positief effect heeft op het absorberend vermogen, zonder dat de trays te zwaar worden. Zo kunnen we nog efficiënter zijn met water.  

Het oog wil ook wat 

Overigens kochten we deze benevelingsslangen voor het eerst in het voorjaar. Groen leek ons een goede kleur, dat valt mooi weg tussen de planten. Maar het dak ziet er natuurlijk elk seizoen anders uit. In het najaar sterven de kruiden af en toen vielen die groene slangen op het dak ineens wel heel erg op. Zo stapten we over op bruin, de kleur van het substraat. Ook dat zijn lessen die je leert in de praktijk.

Regenwater opvangen

Dan het waterbuffervat. Om te voorkomen dat voor het bewateren van het groen op ROEF kostbaar leidingwater nodig is, leveren we ROEF met een waterbuffervat. Om te bepalen welk formaat buffervat nodig is om tot een toekomstbestending watercirculair systeem te komen, vroegen we het bedrijf Weather Impact om onderzoek te doen.  

Weather Impact keek op regionaal en lokaal niveau naar: 

• het dagelijkse weer van de afgelopen 30 jaar; 
• het effect van klimaatverandering met behulp van de klimaatscenario’s van het KNMI die juist 30 jaar vooruitkijken; 
• de verdamping door het groen op het dak (een mix van sedum en kruidsoorten); 
• de benodigde sproeibeurten. 

Hoeveel water is genoeg?

De conclusie van de data-analyse van Weather Impact: met een buffervat van 500 liter zal je tijdens een hele lange droge periode wel een keer het vat moeten bijvullen, omdat het vat dan droog komt te staan. Maar gebruik van schaars leidingwater is dan al heel beperkt. Bij een vat van 1.000 liter kun je zo’n lange droge periode doorkomen zonder dat het vat droogvalt. 

Werken met beperkte ruimte

Op basis van de analyse van Weather Impact zijn wij verdergegaan met de doorontwikkeling. Wat daarbij ook meespeelt is de praktische ruimte die beschikbaar kan worden gemaakt voor een waterbuffervat. ROEF is een oplossing voor bestaande bouw, dat betekent dat je niet zomaar een heel groot buffervat neer kan zetten bij mensen in de voor- of achtertuin. 

Na een flinke zoektocht vonden we verschillende formaten waterbuffervaten, variërend van 450-800 liter. Zodat we, afhankelijk van de beschikbare ruimte bij de woning, altijd een waterbuffervat hebben dat past.  

De techniek van de pompbak 

Bij het waterbuffervat hoort een pompbak. In het begin zijn we gewoon eens zelf gaan testen met onderdelen voor deze pompbak. Welke pomp werkt goed om het water naar boven te pompen? Wat voor kleppen hebben we dan nodig?  

Zo kwamen we er bijvoorbeeld achter dat je maatregelen moet treffen om te voorkomen dat de pomp bij het vollopen en leeglopen van het vat moet ontluchten. En dat bij het meten van de waterdruk in de pompbak (om te zien hoeveel water er in het vat zit) atmosferische buitendruk invloed uitoefent op de metingen van de drukmeters.  

Want hoe kwam het toch dat de waterdruk zo schommelde, terwijl het geen druppel had geregend? Door die atmosferische buitendruk dus. Na meerdere tests vonden we de onderdelen die we nu toepassen in de praktijk. Ook bieden we nu de mogelijkheid het waterbuffervat te omtimmeren.

De ontwikkelingen gaan door

Zijn we daarmee klaar? Zeker niet. Zo berekenen we nu bij elk project aan welke kant van de woning de meeste regen valt. Zodat we het waterbuffervat plaatsen op de plek waar het de meeste regen kan opvangen.  

Ook ontwikkelen we een algoritme voor automatische waterafgifte. Het bewateringssysteem krijgt dan aan de hand van nog meer data signalen over wanneer en hoeveel water het dak nodig heeft. Zodat we nog preciezer bewateren en nog spaarzamer omgaan met het beschikbare water. 

Het riool ontlasten

En we zoeken continu naar hoe we maximaal regenwater kunnen bufferen om het riool te ontlasten. Als data over het weer laten zien dat er extreme buien in aantocht zijn, zorgen we ervoor dat het waterbuffervat alvast leeg raakt door het groen op het dak te beregenen en overtollig regenwater weg te laten lopen in het riool. Er is dan weer ruimte in het waterbuffervat voor regenwater en nat sedum neemt regenwater beter op. Twee factoren die ervoor zorgen dat er minder regenwater in de wijk terecht komt en het riool minder belast wordt. 

We blijven het bewateringssysteem doorontwikkelen en zullen daar ook over blijven vertellen. Later dus weer meer!